BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI'NDA DİĞER CEPHELERDE
Mustafa Kemal,
Çanakkale savaşlarından sonra 1916'da Edirne ve Diyarbakır'da görev aldı. 1
Nisan 1916'da tümgeneralliğe yükseldi. Rus kuvvetleriyle savaşarak Muş Bitlis'in
geri alınmasını sağladı. Şam ve Ha-teki kısa süreli görevlerinden sonra 1917 'de
İsıl'a geldi. Veliaht Vahideddin Efendi'yle Almanya'ya giderek cephede
incelemelerde bulundu. Bu seyahatten sonra hastalandı. Viyana ve Karli'a giderek tedavi oldu. 15 Ağustos 1918'de İngiliz
kuvvetlerine karşı başarılı savunma yaptı 7. Ordu Komutanı olarak döndü. Mondros
Mütarekesi'nin imzalanmasından bir gün sonra 31 Ekim 1918'de Yıldırım Orduları
Grubu Komutanlığına getirildi. Bu ordunun kaldırılması üzerine 13 Kasım
1918' de İstanbul'a gelip
Harbiye Nezareti'nde göreve başladı.
KURTULUŞ SAVAŞI'NA
DOĞRU
Mondros
Mütarekesi'nden sonra İtilaf devletlerinin Osmanlı İmparatorluğu'nu işgale
başlamaları üzerine Mustafa Kemal 9. Ordu Müfettişi olarak 19 Mayıs 1919'da
Samsun'a çıktı. 22 Haziran 1919'da Amasya'da yayımladığı bildiriyle "Milletin
istiklalini gene milletin azim ve kararının kurtaracağını" ilan edip Sivas
Kongresi'ni toplantıya çağırdı. 23 Temmuz-7Ağustos 1919 tarihleri arasında
Erzurum, 4–11 Eylül 1919 tarihleri arasında da Sivas Kongresi'ni toplayarak
vatanın kurtuluşu için izlenecek yolun belirlenmesini sağladı. 27 Aralık 1919'da
Ankara'da heyecanla karşılandı. 23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet
Meclisi'nin açılmasıyla Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulması yolunda önemli bir
adım atılmış oldu. Meclis ve Hükümet başkanlığına Mustafa Kemal seçildi. Türkiye
Büyük Millet Meclisi, Kurtuluş Savaşı'nın başarıyla sonuçlanması için gerekli
kanunları çıkarmış, uygulanmasını sağlamıştır.
KURTULUŞ
SAVAŞINDA
Türk Kurtuluş Savaşı
15 Mayıs 1919'da Yunanlıların İzmir’i işgali sırasında düşmana ilk kurşunun
atılmasıyla başladı. Aralarında 10 Ağustos 1920 tarihinde Sevr Antlaşmasını
imzalayarak Osmanlı İmparatorluğu'nu paylaşan 1. Dünya Savaşı'nın galip
devletlerine karşı önce Kuvayı Milliye adı verilen
milis kuvvetleriyle savaşıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi düzenli orduyu
kurdu, Kuvayı Milliye-Ordu bütünleşmesini sağlayarak
savaşı zaferle sonuçlandırdı.
Mustafa Kemal
yönetimindeki Türk Kurtuluş Savaşı'nın önemli safhaları şunlardır:
Sarıkamış (29 Eylül
1920), Kars (30 Ekim 1920) ve Gümrü'nün (7 Kasım 1920)
kurtarılışı
Çukurova, Gaziantep,
Kahraman Maraş, Şanlıurfa savunmaları (1919–1921)
I. İnönü Zaferi (6–10
Ocak 1921)
II. İnönü Zaferi (23
Mart–1 Nisan 1921)
Sakarya Zaferi (23
Ağustos–13 Eylül 1921)
Büyük Taarruz,
Başkomutan Meydan Muharebesi ve Büyük Zafer (26 Ağustos–9 Eylül 1922)
Sakarya Zaferi'nden
sonra 19 Eylül 1921 'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Mustafa Kemal'e Mareşal
rütbesini ve Gazi unvanını verdi. Kurtuluş Savaşı, 24 Temmuz 1923'te imzalanan
Lozan Antlaşması'yla sonuçlandı. Böylece Sevr Antlaşması'yla paramparça edilen,
Türklere 5–6 il büyüklüğünde vatan bırakılan Türkiye toprakları üzerinde, milli
birliğe dayalı yeni Türk devletinin kurulması için hiçbir engel
kalmadı.
Yorumlar
Yorum Gönder